Friday, November 27, 2015

G20 RAM MIIN 2G LEH 4G KA KHAIKHIN

Kan ram hi G20 ram zing ami a ni ve a, IT lamah pawh kan hniam lem lo ni ten kan sawi thin, mahse G20 ram dang ţhenkhatte erawh kan pha lo hle.  Tunah hian Aizawl ah pawh Airtel chuan 4G chu hman theihin an pechhuak ta a. 4G Datta Network man te phone etc ah chuan  LTE a chuang va va hlawm a, (4G tia lang te pawh a awm mai thei).  4G chhinchhiah nan LTE hman ni mahse, tun dinhmuna LTE tih a chuan va va laia datta kan hmuh hian 4G tak tak chu a tluk pha lo hle a, tuna kan datta speed chak neih LTE datta chakzawng let sawm vel 1Gb/s hi 4G dik tak chu a ni awm e, chu chu tuna kan 4G hian a man pha hauh lo tih chu a chiang awm e.

 Ni 25.11.2015, Wednesday chhun khan No ka la hriat ngai loh aţangin min lo call a, Airtel Office, Guwahati atanga rawn call a nih thu leh Airtel 4G SIM Card a thlawna dawng turin ka No an thlan thu min rawn hrilh a.


"A nih tak chu a, a va lawmawm ve, tichuan engtin nge ni zel ang a," te ka lo ti ve he haw a. Ka rilru ah tak chuan 4G chu a nih tur ang taka a kal a nih chuan a chak deuh dawn a, a chak deuh a nih chuan Mobile ah pawh ka khawih nasa leh zual ngei ang a, pawisa ka hman tam zual phah ngei dawn a ni. Network signal a ţhat vak loh phei chuan 4G pawh chu eng vakah mah kan chan lo ang a.! 2G ah hian ka la tlei tawk ve viau tho hi maw le, te ka ti rilru nghal neuh neuh a.

Tichuan Airtel a ka inziah luh dan te chu min zawt thar leh a, ka address leh landmark te kan inhrilh hnu chuan a tuk ni 26.11.2015 chawhma dar 10:00 AM ah In a min rawn hlan tur chuan thu kan dah ta a. AMC inthlan ni takah SIM thar tur chu a lo thleng a, mahse an intiam hun Dar 10:00AM ah an rawn kal loh avangin Inah ka lo awm lo a.

Ka buai deuh avangin ka activate mai lo a, Vawiin 27.11.2016 chhunah ka activate ta a, tlaiah 3G Internet Pact chu ka'n thun chhin ve ta ngei a. Ka beisei sang viau lo a, ka phone ah Available Signal ah 2G leh 3G chiah a lang a, 4G ka hmu lo a, mahse network signal indicator ah chuan LTE a rawn lang ve va va a. Tlem chuan a lo chak deuh nge nge chu a lo nia.

G20 ah pawh hian ram lian leh ropui tak tak 19 lai an tel a, mahse an ţangrual mar viau reng bik lo a, an nih tur ang pawh an ni pha bik meuh lo a nih hmel, chutih mek laiin keinin Mizoram ah 2G nge chak 4G kan lo ti ve mek bawk a. Network Signal a ţhat lem loh chuan 2G leh 4G pawh thil danglam vak a ni chuang lem lo thei a, 4G SIM ah 2G signal kan hman zeuh zeuh te pawh a la ngai dawn a nih hmel.. Haha

Aizawl Municipal Corporation (AMC) Election 2015

Aizawl Municipal Corporation (AMC) a kan Ward (W-XVII)  aiawh tura inpete hi an ţha hlawm a nia aw..! Kan Ward atanga tling ve ta lo te chu thu hranah dah ta ila, thlanchhuah tãk Pi M. Zohmingthangi hi IAS Rtd a ni a, Inthlan kum ngei pawh a AMC a Commissioner lo ni tawh, chumi atanga pension ta a ni a, a ţha viau lo a nih chuan a mak zawk ang a, thiamna chu a nei chiang a ni. Opposition Counselor a ni dawn ta a, eng tak ang ang maw.?


Thil dang han sep kai ta duah ila..,

Kan Pi Sonia-i te hovin Dev. Programme hming leh thil hrang hrang hming a Nehru-Gandhi chhungkaw hming an uar ang tluk zetin tuna kan pu thar, Pu Modi-a te khuan, a hma a mite hming phuah chu rawng ngaimawhin, aia lam harsa mah zawk, vai hming an rawn chelek viau mai a, Nehru-Indira-Rajiv hming an ngaimawh zual a, an chet lak danah hian, a theih chen chenah nuai bo an tum a nih hmel riau. Chumi denchhen chuan vai deuh takin hming an phuah thar zel a, Planing Commission te pawh an lal atanga rei lote ah NITI Aayog kan ti ta ţalh ţalh mai a, hei bakah hian hming thar apiang zela, an la thlak kal tluang zel bawk.

Pu Modi-a te pawh hian an ti mah mah em aw tih theih turin an kal ve tho a. Arun Jetley (FM) an budget a pharh hmasak bera a thusawiah pawh khan Nehru-Indira-Rajiv te hming hi a pehhel ngar ngar a nih kha. A ni lah taka, kan Pi Sonia-i te pawh khan an chhungkaw hming kha an lo uar ve mah mah deuh bawk niten a ngaih theih a. Nehru-Indira-Rajiv te hming kha Sorkar schemes leh hmunhma 441 zet hmingah a chuang tel hial a ni awm e. India Today zawhna RRI hmanga chhanna ah pawh, kum 2012 khan Central Schemes leh Institutions zawng zawng zah ve dawn hmingah Nehru-Indira-Rajiv te hming kha a chuang a, Hnampa Mahatma Gandhi erawh a lang tam lo hle thung a ni awm e. Chutiangin India ram tana thawhhlawk tak tak BR Ambedker, SV Patel te pawh an lang tlem hle.

Engpawhnise, hetianga ramchhung miropui leh mibik te chawimawi nan a an hming chawia hmun pawimawh leh thil hming phuah hi ram tinin kan uar ve hle a. India ramin (sorkar in) kan tih dan erawh hi chu, a hming putute chawimawina ngawr ngawr piah lam, mi rilru lak tumna lam (politics khelhnan a hman) a hawi tel lek lek em aw a tih theih a, a uchuak lek lek hian a lang thin. Hetiang a nih tak rau rauah chuan Aizawl Municipal Corporation pawh hi Mizo hmingin lo vuah ve ta ila a ţha phian ang a te ka lo ti ve mai mai a, ‘Aizawl Zawlbuk Roreltu’ emaw te ti ve ta ila, Councillor te pawh ‘Khawnbawl upa’ ‘Val upa’ etc emaw a rem chang tur chi te vuah ta ila, hming dang phuah tur pawh a tam ang a, (hetiang deuh hi Pu Sapa te khan an phuahin ka hria) a tha ve phian tho ang a.

Tunah pawh India khawpui hrang hranga an Municipal Corporation te chu an duhdanin an mahni tawngin a hming an phuah a – Nagar Nigam, Pouro Nigom, Mahanagar Palikar, Nagar Palika Nigam etc. an ti a, ţhenawm Tripura pawhin an duh danin Agartala Pur Porishod an ti ve mai a nih hi. AMC pawh hi Mizo hming te lo phuah ve ila a awm lo lo in ka hria.

Khu lama kan pute, Vai ho khuan, heti taka sorkar hmalakna hming leh hmun hming phuah kawnga an inbeih viau danah hian, Sorkar programme leh hmun pawimawh hmingte hian a chheh vel amite a kaihruai thei viau niah an ngai emaw a thatna an hria emaw a ni ngei ang. Chuvangin keini pawh hian kan theihna ah chuan Mizo hming lo phuah ve zel ila, kan ram leh hnam him zelna atan pawh a tangkaina ve ngei ang. Thuamluaia mual, Vanapa Hall, Saikuti Hall etc te pawh a inhmeh ve viau tho hi a.

Sawi tur hre lo kam liam ve mai mai a ni ber e.. A pawimawh ber chu AMC Counsellor thlan thar te hmalak dan tur hi a ni, Aizawl khawpui tan engtiang takin thawk ang maw.?! An that leh that loh chu hunin a la hril ang chu...

Tuesday, October 13, 2015

Lung ti leng Sawmfang hmun




LAMZAWL KHAW ZIN TUM




Vawiin zet chu. 
Lamtluang zawh reng a tluang thei lo,
Lam kan thai e Lamzawl kawng lamah,
Sir kan sawn e rivung khawlpui dungthulin.
One two three.. heih heih heeeeiiiiih..
Ohohoooooooooooooo, a chhuak ta e.!!
Kirzai kan rel e Ngokhawpui lam panin.
Te han ti deuh duah ilah.!!!  like emoticon



Fb post: on 9th October, 2015, 18:23

Monday, October 5, 2015

UPATE NI 01.10.2015 PUAL - Upa zawk ten lungsi taka an chenna tlak khua kan din meuh em le?



Vawiin 01.10.2015 Ningani hi upate ni a lo nil eh ta reng mai. He ni ni khawvel ram dangah pawh “International Day of Older Persons” tiin hman thin a ni. Upate Ni “1st October”  hi United Nations General Assembly (by resolution 45/106) in, ni 14 December 1990 khan kum upate puala bik ni atana a ruahman atanga hman tan a ni.

Kan dam ve reng miau chuan kan kum a lo tam ve telh telh a, upat kan tithe dinhmun hi tawng thei vek kan ni, tuna upate dinhmun hi nakina kan dinhmun tur a ni tih I hre thar le hang u. Mahse, tuna upate hian awlsam tak chuan an tun dinhmun hi an thleng hauh bik lo a, thil tam tak an paltlang hnu a tun dinhmun hi thleng ta an ni. Chuvang chuan tawnhriat tam tak an nei tih kan hriat a tha a, kan tun dinhmin min hruaithlengtute chu upate hi an ni tih kan hriat sak reng a tha hle.

Upate hlutna leh an ropuinate, an pawimawhnate hi thu leh hla ril tak tak hmangtein chham chhuak kur nguai thin mah ila, a tak taka kan nitin nun lam hian engtiang chiahin nge a ngaihsak tih hi a pawimawh ber lai chu a ni. Hnamdangte khawtlang nun ril zawk ka hre thui lo na a, upate an enkawldan hian an duhthu a sam bik lo a nih hmel e, upate Ni hial hman an rawt chhuah tak danah. Keini Mizo te hi upate enkawlna kawngah hian eng dinhmun ah nge kan din ve le.?  Hnamdangte thlir chuan upate hlutna leh pawimawhna hi kan hre ve thawkhat viau pawh a ni mai thei.

Tunlai khawvel thangzelah hian mitinin khawpui ah chen ve dan kan dap a ni ber a, ram thanglai mek (developing countries)  zingah a hluar lehzual a. Keini Aizawl khawpuiah ngei pawh hian, khaw tin atangin kan pem lut ruih ruih a nih hi. UNO – Ageing Social Policy and Development Division ten an chhut dan chuan kum 2030 ah chuan khawvel mihring 10 zela 6 te hi khawpui ah kan inbenglut vek dawn a, khawpuiah kum upate an pung hluai dawn a, kum 1950 kan thlen hunah chuan kum 60 chung lam khawpui a cheng ringawt pawh maktaduaih 900 zet an ni tawh dawn a ni.

Heng avang hian upate ngaihsak kawngah hian khawpui a chengte an pawimawh leh zual a. Ram a changkan miau chuan kan damchhung (Life span) pawh a lo rei ve zel a, chuchuan upate kan lo pung zel dawn tih a tichiang bawk a.  Khawvel thiamna sang zel ah, kan ni tin khawsakna atan khawl ropui leh awlsam tak tak, tangkai bawksi a lo chhuak reng a, sum peipun leh khawsak changkanna ten min hip reng bawk a, chu chuan upate a huam tel ve lo palh mai ang tih chu UNO chuan a hlau hle a ni.

Upa ten hlim leh nuamti taka an chen ve theihna tur khawpui kan din a, vantlang nun leh nitin khawsaknaah pawh kan duat a, chhungkua leh khawtlang nunah an phak tawka mawhphurhna leh chanvo hrang hrangte kan siamsak a ngai a ni. Upate hi an thuthmun a pawimawh awm taka dah tlawk tlawk reng ringawt a tawk ta lo a ni ber e. Chuvang chuan kumin 2015 Upate Ni thupui ah pawh “Sustainability and Age Inclusiveness in the Urban Environment”  tih chu UNO chuan a thlang ta a ni.

Upate duat emaw ngaihsak emaw nachang hre lo khawp a mawl nih tum lo ila, upate hmusit a, diriam a tihduhdah ching khawp a mihring nikhua lo nih tum lo bawk ila, kan dam ve reng miau chuan, kan la tawng ve ngei dawn tih kan hriat reng a pawimawh.

Upate u, in tu leh fa ten keh thei dawmin an dawm liak liak reng thei lo che u a nih pawhin, in rilru lo hnual mai lo se. Pi leh pu te malsawmna dawn hlutzia leh upate anchhe lawhna nih hlauhawmzia kan hria a, chuvangin thil ho te te ah tawngkam tha lo hman fo mai te hi a pawi thei a, tar phunchiar nih ngawt i tum bik lo ang u.  In tawngkam khat hian malsawmna tam tak a kengtel thei a, nakin hun thleng a in tu leh fate nun kaihruai theitu leh an nun ti nguai vek thei thu in chhak chhuak thei a ni tih hria ang che u.

Chuvang chuan, in tu leh fate tana malsawmna tam tak thlen tu ni zel ula, in nun leh tawngkam te pawh in tu leh fate tana thlamuanpui theih tur zawng te, hmalam thlira beiseina siam sak tur zawng tein hmang thin ula, chu malsawmna chu nangmah leh i tu leh faten  a rah in seng ngei ang.

A tawpber atan chuan upatna hi vanneihna leh malsawmna a ni a, malsawmna dawng lo tan thlen theih ngawt a ni lo. kan Bible ah ngei pawh, “I Nu leh i pa chawi mawi rawh, ….. chutichuan i tan a tha ang a, Leiah hian i dam rei bawk ang” – (Ephesi 6:2-3) tiin a sawi a. Kan Pathian chuan a duhdan anga awm a, a thu zawmtute chu malsawmna pek a tiam a, chu malsawmna he LEI A DAMREINA hi a ni. Chu malsawmna chu I dawng ve thei an gem.?

Kan chhungkua, kan khawtlang, kan ramah hian UPATE hi eng dinhmunah nge kan dah le? Upa zawk ten lungsi tak leh nuamti taka an chenna tlak khua kan din meuh em le?

Buata Bawihtlung: 01.10.2015, 11:54 am 

Tuesday, August 11, 2015

HRINGNUN HI

Fuihna:
I hun liam tawh hnu chu indawmkun phah nana hmang reng lovin, pawm mai zawk rawh. I tun hun erawh mahni inrintawkna nen hmang la, hun lo la thleng tur pawh tim miah lovin hmachhawn ang che.

Fuihtu hringnun:
Theih nise.., hun liam tawh hnu hi tih danglam duh lai ka va ngah tak em! Kawng engkimah hian mahni inrintawk reng hi a har fo thrin; tim miah lova hringnun khawvel lo hmachhawn pawh hi harsa ve tak a ni.!!

Mahse.

A thra in a trul miau si...!

Monday, July 20, 2015

TITI : DANGLAM THIN KHAWVEL


Sikul naupang kan nih lai khan,
English pawh kan zir ve ṭhin a, khang hun lai kha aw.!!

Khâng hun lai kha chuan, 'Window' chu Tukverh (inbang rehkuak) a ni mai kha a nia, 'Keyboard' tih chuan, rimawi tumna hmanrua kan mitthla a, 'Mouse' pawh rannung, sazu chikhat ve mai a ni thin. 'Application' te kha paper ah awlsam té khân an ziak thin a, 'File' te pawh office lehkha pawimawh thilkhawm kha a ni mai thin. 'Hard Drive' tih pawh, Motor khalhtu (Driver) saptawng thiam deuhin zinkawng bumboh a zawh thu a sawina mai niin kan hre thin a, 'Driver' chu motor khalhtu kha an ni mai thin.

Khatih lai khan, 'Web' an tih chuan Maimawmin a ril hmanga in a sak kha niin kan hria a, 'Cut' tihte chu chem hriam tel lo a theih loh ah kan ngaia, 'Paste' pawh hi thil ban tel lo a theih loh ang hialah kan ngai thin. 'Virus' te kha hritlâng natna hrik chikhat niin kan hria a, 'Apple' leh 'Blackberry' te kha thei hrisel leh tui tak kha a ni mai thin a.

Mahse, tunah chuan, Khawvel hi a lo danglam ta.! Mihring kan lo danglam ta a, kan tawng te pawh a lo danglam ta. Khâng hunlai kha a ngaihawm chang a awm thin, mahse ngai hman lek lova heng hmanraw thar, mahse hming hlui ni si te hmanga buai chang hi a va tam ta si em!

Danglam thin khawvel ah hian, kan danglam chho zel dawn te pawh a ni mahna..! hahaa..

VAWIIN VANGLAINI - SUAKLIANA HLA KHA

Vawiin 18.7.2015 Vanglaini:

       Vawiin Vanglaini Chanchinbu phek hnunglam a "Hla Kûtpui pualin Suakliana hla pakhat" tih thupui hmanga, thangthar Mizo ziakmi ril leh taima VLC Vanlalhriatrenga thuziak kha Mizo hnam tan rotling a va ni em.!

       Mizo Kristian hla tha tak tak, tun thlenga sak hlawh em em mai Phuahtu Pu Suakliana chanchin kha a ngaihnawm ngawt mai. Khathiang miropui, Pathian hman em em chanchin, thangthar ten kan hriat zui zel theihnana rim tak leh uluk taka a chanchin chhui chianga, mipui chhiar ve theiha rawn pho chhuaktu Pu VLC Vanlalhriatrenga hi fak a phu ka ti.

       Pu VLC Vanlalhriatrenga hi tlangval ngat a la ni a, MSW zir zo tawhin, social work lamah a inhmang hle a, thalai ten ngaihsan tur leh ngaihhlut tur dik kan hriat hi a duhin a tuipui hle tih a hriat theih. Thalaite leh nun beidawngte tanpui tura inpein, SYNOD hnuaia Family Guidance & Counselling Centre ah kum 3a  thawk tawh a ni. Hetiang lam hawi lehkhabu pawh hi pakhat mai lo a siam tawh nghe nghe a, kumin 2015 pawh khan "Tleirawlte Puitu" a released leh bawk. Tunah hian ATC ah BD a zir zo tep a, lehkhabu pakua (9) lai a chhuah tawh a, a la ziak zel bawk niin a hriat.

       Kan thu pangngai lamah kir leh ta ila. VLC Vanlalhriatreng an "Suakliana hla pakhat"  a tih ah hian Pu Suakliana a hla dang pawh a rawn sawi lang tel nual a, chu'ng zinga a hla 8-na "He khawvel damlai thlaler chhûmpui zîng hnuaiah hian" (KHB 144) tih hla hi Kristian Hla Bu (KHB) ah hian Laidênga 1916-1969 hla angin a dah a. PU VLC Vanlalhriatrenga erawh chuan Pu Suakliana hla a ni tih chiang takin a rawn tarlang thung.

       Hemi chungchangah hian ka mi rin em em mai, Pu VLC-a anga a thil hriatduh chu a hmun ngeiah kalchilh ve thin leh mite zawt kual peih em em, Lehkhabu engemaw zat chhuah tawh tu, Mararam Kohhran hruaitu hlun tak Upa V.Lalchhawna, Saiha ka zawt ve a. Pu Chhawna pawh hian "Pu VLC Vanlalhriatrenga sawi hi a dik zawk ang; Pu Suakliana tawng leh saktu chuan, he hla a phuah dan chiang takin Pu Suakliana sawi ngei a hriat thu a sawi a ni" a ti. Ka mi rin em em mai pahnih ten an sawi hi ka ring nghet hmiah a, KHB hi tihsual palh a nih hmel zawk a, tih dik vat a ngai a ni.

       Pu VLC-a chhui danah chuan he hla hi kum 1931 chawhnu lama phuah a ni a. Pu Laidênga (1916-1969) hi kum 1961 a piang niin Kristian Hla Bu (KHB) ah hian tarlan a ni a, kum 1931 ah hian kum 15 mi vel chauh a la nih hmel. Tin, hetiang hla ropui tak hi Pu Laidênga phuah ah lo ngai dawn ta ila, hla dang tha tak tak pawh phuah awm tak a ni a, mahse KHB ah hian he hla chiah hi Pu Laidênga hmingin a lang si a, KHB hian a hresual a nih ka ring nghet leh zual.


       "Aw hmangaihna ka sawi thiam lo nâ ka ngawi thei lo" tih hla hian ka lung a ti lêng ve thei em em a. Kan naupan laiin ka Nu te hoin tui deuh a an sak lai leh lamtuala an phar pui darh darh lai ka mitthla fo thin. Hetiang taka a tobul nena han hriat hnu phei chuan, a lo va ropui tehlul em.! 

Monday, July 6, 2015

IN-AWHHLUM I TUM MAW.?.!

       Hringnun ah hian kan hmachhawn tur leh kan suttlang ve tur thil tam tak- Harsatna, Hrehawmna, Lungngaihna, Natna leh Beidawnna te..., Hlimna leh lawmna, Hlawhtlinna te leh ropuinate thlengin

       .....thil tam tak kan hmaah hian Pathianin a dah a, chumi kan hmachhawn dan leh kan dawnsawn dan azir chuan kan hun lo la thleng leh zel tur thui tak a hril a ni.

       Lungngaih hrehawm kan tawh hian, kun reng bik lo ila, kan hmaah hlimna leh lawmna a lo la thleng dawn a ni tih hria ila, tuna kan dinhmun hrehawm takte, kan lungngaihnate hi kan suttlang tura khuarel a ni a, chu harsatna, hrehawmna, lungngaihnate chu kan hneh hnuah chuan, kan hmaah hlimna a lo la thleng dawn tih hre reng ang u.

       Harsatna tawk lo leh hrehawmna tawk lo an awm lo a, ka tuar bik a, ka vanduai bik a, ka hrehawm bik emaw kan ti fo thrin, Mahse a ni bik hauh lo, mi fate pawhin harsatna tam tak an tawk ve a, keini aimaha dinhmun hrehawm leh lungchhiatthlak pawh an ni zawk hial hlawm.

       Mi pakhat i ni a, Pathianin finna a pe che a, he Whatsapp Message chhiar theia i awm ringawt te kha i vanneihzia han chhut mah teh. Mi tam tak chu Mobile leina tur chu sawi loh, chaw ei tur pawh nei lo te, ziak leh chhiar pawh thiam lo khawpa harsatna in a tih buai te, natna hrehawm takin a tih buai mekte, rualban loh vanga rilru mumal pawh pu pha ve lo a te, chenna In pawh nei lo, sual vang pawh ni lo, nu leh pa atanga harsatna in a tihbuai, khawlaia hulhliap hnuaia damkhawchhuahna zawnga vak mai maite... an tam mai.

       I awmna veng leh khua ah ngei pawh khan, han chhut mah teh, nang aia harsa leh dinhmun khirh zawk, an dinhmun englaimaha i awh ngai miah lohte an awm ang, nangmah ngaisanga, i dinhmun ang kha rawn it ve ngawih ngawih thinte an awm ang.  Chu'ngte pawh chuan harsatna chu an hmachhawn ve mek zel asin. Chutih laiin nangin i harsatna kha i sutlang ngam lo bik ang maw? Naktuka kutdawh leh nghal tur pawhin zanah tui takin an muhil asin. Nangte chuan hmalam hun eng tak, hlimna hun te i la hmabak treuh a nia aw.!

       Inawhhlum te zawng, nang ngei pawhin i rilru fim lai chuan i duh ngai loh kha, tuna i beidawn rilru hah avang maia Inawhhlum ngaihtuah te zawng, a dik thei lo tih hre mawlh teh. Ti teh, ngaihtuah chiang la, in beng harh teh khai...!

Monday, June 29, 2015

PU JH LALROPUIA, MUALKAWI KHA AW

        Ni 18.6.2015 Thursday khan dan pangngai angin hnaah ka kal a, tih ngei ngei tur hi a tam ve thin em avangin thuthmun ka thhawhsan phal meuh lo, kei ni a kar buai tak leh hmanhlel taka awm thei a hriselna leh hun tha kan nei hi a lawm awm a, malsawmna dawngah ka inngai ve thin.

Chutia ka buai ve em em lai tak chuan, pa pakhat, pawr ve fap mai, sam tuak deuh phoh phoh, kawr bilh lut lem lo, kawrkilh chung lam kilhkim lo kara awm ruh, ni sa em nasat avanga sen duk deuh char, thlan mawm deuh hliam mai chu a lo lut a. Office lamah aiin ram lamah a khual lo zawk ngei ang tih a che zia atangin a lang thei a, "ka lo leng lut ve e, thil zawh duh ka nei a" a rawn ti a. A tawng zawng chuan a ha chu a kim tawh chiah lo tih a hmuh theih a. Han enthuak pawhin ka thingtlangmi pui, Pu Hawla ten VIP an tih zing a mi ngei kha a nih ka ring nghal a. 

Kan hma ah a rawn thu a, an harsatna hrang hrangte sawi pahin sorkar leh pawl anga enkawlna an dawn te chu beitham hle a ahriat thu te a sawi a. Ka buai ve viau na a, zawhna kan in zawt deuh mawlh mawlh a. A ti ti leh a thu leh hla atang chuan pa danglam tak a niin ka hre tlat a. A mizia chu tlang tak, a rilru a awm te sawi phawng mai mi, mahse a ruka inthlahrung ve tak niin a lang a. A thu rawn ken ber chu an huan thlai te hlawk zawk a an thar theihna tura mithiam te koh chhuah a, an huan ngeiah zirtirna pek an duh a lo ni a.  

A chanchinte ka zawt zui zel a, min chhan dan leh a thu sawi te chuan min hneh ru riau mai a. A hmel en mai ai pawhin a lo upa lem lo a, 'kum 1962 vela piang ka ni a, kum 53 ka ni e' a ti a, a hnathawh nasat avanga lang naupang vak lo a lo nih hmel a. Zirna lamah pawl 3 a zo a, hming ziak thei awrh chauh niin a in sawi a. A nupui pawh pawl 9 zir thleng a ni a.
Mualkawi khuaah hian nupui a neih hnua pem a lo ni a. A hriat danah Mualkawi ram hi Champhai chheh velah chuan ram nei tha, thlai chinna atana tha tak, Motor kawngpui (Border road) in a paltlang a nih vanga pem lut a nih thu a sawi a. A pem chhan chuan ka beng a verh ru riau a, chhungte nei sa pawh ni lo, ro khawm tur nei pawh ni lo, kuthnathawh a hlawhtlin leh mahni ke a din a duh avanga pem a lo ni a, mak ka ti hle mai a. 

Mualkawiah hian VC te hnenah ram a dil a, zawi zawin a enkawl a, thlai kum hlun leh thlai thar hma a ching a, chu'ng chu Champhai ah amah ngeiin a hralh leh thin a. Chu a thawhrah hmang chuan a nupui leh a fate chu a enkawl a, rim takin hna a lo thawk thin a lo ni a. Lehkha a zir sang lo hle na a, a ngaihtuahna leh a rilru chu a ropui em em mai a, a hmel en ngawt anga en chi an i lo tih chu a thusawi dan atang chuan a hriat theih a.

Kan inkawm chhunga a thu sawi thenkhat ka lo chhinchhiah te atang hian a mizia tur chu a hriat theih mai awm e:

1.   Mualkawi ram hi Champhai velah hian a tha ber a, Border road paltlang a nih bawk avangin ka pem chilh tawp mai.

2.   VC te ram min pekah thlai kumhlun Serthlum ka ching a, a thar hma a eitur atan Antam, Bawkbawn, Bean etc ka ching thin a. Huan ka siamin, kangvar hmain ka thlai chin tur ka ngaihtuah lawk fel vek a, ka lo inpeih sa thlap thin.

3.   Ka thlai chin te hi an thar hun ka hre vek a, engtia rei nge enkawl an ngaih ka hre vek a, tichuan Kum 7 hnua thar tur leh Kum 1 hnua thar tur te, thla 3 hnua thar turte nen a inpawlhin ka ching a. Ka huana ka hmalakna te hi ka lehkhabu ah ka theih ang angin ka chhinchhiah ve thin.

4.   Antam, Bean, Maian, Khanghu, Bawkbawn, Changkha, Marchapui etc te hi Champhai ah kan hralh thin a. Antam te hi a tam lai chuan hralh to a harsa a, chuvangin mi thar loh hun a thar turin ka ching thin a. Tunah (June) hian Antam hi a tam vanglai a ni a, mahse kei chuan a hmun tur ka puahchah ve mek chauh a, mi thar loh hunah thar a, man man zawk a hralh ka tum vang a ni.
5.   Ka Serthlum phun te a tam leh vek a, mahse thlai dang - Theite, Theihai leh thlaitesep ka lo ching hlauh a, chu'ng hmang chuan ei tur ka thawk chhuak thin. 

6.   Tunah hian Grape ka ching ve ta a, Grape hi tawp thut a ngaih hun a awm palh thei a, chuvang chuan thlaveng atan Serthlum kum 400 ka phun thar leh tawh.

7.   Rua leh Mau hi enkawl ngai vak lo a ni a, a puitling sam bawk a. Mau tam lai khan Mau chi ka la khawm a, ka huanah ka dah a, Rua pawh ka phun belh zel a, hung 1600 vel zet ka nei tawh a. Rawtuai hi hralh atan a tha a, tin a lo puitlin hunah khawpui a In sa ten an mamawh dawn a, sum hnar a ni dawn a ni.

8.   Grape hi a hralhna awm chiang sa a ni a, a lawm awm khawp mai, mahse engtin nge ka thar hlawk lehzual theih ang tih mawlh mai hi ka rilru luahtu a ni, ka la zawng mek zel a ni.

9.   Lehkhathiam lo ni mah ila, mithiamte leh mifing zawkte zarah ka hlawhtling ve thei a ni.

10. Tin khat (1 Acre) hmunah mi a intodelh loh chuan, Tin sawm (10 Acre) hmunah pawh a intodelh chuang lo ang. Tin 1 hmuna intodelh chuan, Tin 10 hmunah chuan hma a sawn zawk dawn a ni.   

11. Dawt sawi hi hlauh tur a ni.

12. Zu ka in lai pawhin mi pawisa ringin ka in ngai lo, keima thawh chhuah ngeiin ka lei a, midang ta ka a lo thlawnin ka in ngai lo.

        
        Kuthnathawktu, Lo nei mi, lehkha pawh zir sang lo ni mah se, a thu hi a fing a, a puitling em em a, A nupui fanaute a enkawl dan leh an chanchin ka zawt leh ta zel a. Ti hian min chhang leh a-


1.     Fanu 3 leh fapa 1 ka nei a, lehkha ka thiam loh avangin ka fate chuan lehkha thiam se ka ti a, theih tawp ka chhuah ve thin a. Saptawng an thiam theih nan Roman Sikul ah Hostel ah ka dah a, Antam leh thlai dang kan hralhna hmangin an Fee kan pe thin.

2.   Lehkha thiam hi hnathawhna tur a ni a, Lehkha thiam sang apiangin hna thawh tur an hre tam anga, an awm awl mai mai tur a ni lo.

3.      Mahni a intodelh kan tum theuh  tur a ni.

4.      Unaute leh midang laka thil beisei nei thin ho hi, an laka vuivai thin te an ni zawk zel.

5.      Mipa awmchhun nih avanga duat bik a, an sual hi ka rem ti lo.

6.      Inchhunga naupang ber nih vanga duat bik leh awm awl tir bik hi ka rem ti lo.

7.      Kan inkhawngaihna lantirna tur chuan Eitur tha leh silhfen inpek hi a tawk.

8.     Ka fanu nulate chu huisen taka awm turin ka chah a, mipat hmeichhiatna kawngah pawh, kan rilru min hneh loh chuan tuman min ti lui vak thei lo.

9.      Zu ka in thin avangin ka fapa in min entawn a, zu a in ve thin a, Sikul a kal tha lo a, a bang ta nge nge a. Mahse hnathawh erawh a taima hle a, tunah zu a nghei ve tawh a, KTP ah inhmang ve in, tunah hian kan huan chu a kutah a awm a ni ber tawh.

10.  Ka fanu pakhat hi Matric pass tir hram ka tum a, vawi 5 ka exam tir a, mahse a fail zel a. Puanthui a lo tui ve hlauh a, Aizawl ah dawr a siam a, hlawhfa pawh a ruai ve thei ta nual mai.

11.  Ka fanu pakhat hi MSc a zo ve chiah a, eng subject ber nge ka hre chiang lo, tunah hna zawng pahin a inhlawhfa ve mek.

12.  Ka fanu pakhat hi BE a zir mek a, Electrical niin ka hria. Tunah Tamil Nadu ah a awm mek. A hun awlah Pathianthu sawi tein a kal chhuak ve thin a, Vai ramah mi ten Pathian thu sawi turin an sawm ve thin a  ni awm e.

13. Tuna ka ram neih dan chu –

a.      Bungmual         -           10 Tin  -           Theite, Theihai, Khanghu (Puitling tawh)
b.      Serzawl             -           10 Tin  -           Grape, Rua
c.       Mualzen            -           2.5 Tin -           Mau, Theihai, Rua


             Mizo thil siamah chuan Zu leh Meizial hi tui ka tih ber a ni a, mahse ka fapa in min rawn entawn a, zu a in ve phah a, tu ka nei ve tan ta bawk a, an hmuh atan a tha lo ka ti a, zu tha lo te a lo awm ve leh zel bawk nen. Fate vang leh damrei duh vangin Zu chu ka nghei ta a, kum 5 ka nghei tawh a, ka nghei hlen thei em ang chu maw? tiin a zu nghei chhan leh a chhungkaw chanchin chu min hrilh a, kan titi chu tihian a ti tawp ta a –


        “Kan ram –Mizoram ah ngei ka awm a, mi neih ka eiru lo va, Zu ka in lai pawhin midangte ti hek turin ka in lo va, keima thawh chhuah ve te te hmangin ka nung ve a, ka fate zirna atana mi pawisa ka puk chang pawhin rulh loh ka neih ka hre lo a, chuvangin ka nun hi a hlim a, khawlaiah tawhsual tawkin lo thi palh mah ila, kan ram ngei a ni bawk a, ka nun hi a zalen ve asin” a ti nia.!

Heng zawng zawng a sawi zawh meuh chuan darkar fe kan lo inkawm tawh a lo ni a. A thu sawi te ka lo chhinchhiah zeuh zeuh zel a, a hmel leh mizia nen ka en thin a, a thu a ropuiin a fing ka ti hle mai a, pa mawlmang ve hmel tak angin lang mahse, ka tluk lo hle tih ka hria a, ka ngaisang ru hle a. A rawn kalchhan pawh hmalak dan tur kan sawi dun a, hlim takin kan in thlah a, a chhuak tur chuan “Ka chan chin te, kan chhungkaw chanchin te, ka sawi duh loh pui pui te ka sawi ta vak mai a a..! a zia lo hle mai a.!  a ti a, mahse kei chuan a ngaihnawm ka tih thu leh a chhuanawm ka tih thu ka sawi a, kan inthlah liam ta a.